Kloosterdorp Steyl

Bezoek met een missie

Aan de oevers van de Maas, niet ver van Venlo, ligt Kloosterdorp Steyl. Hier heerst de serene rust, die past bij de paters en zusters die hier nog wonen. Je wordt er verleid tot een ontdekkingstocht door het verleden en het heden, met bijzondere gebouwen en tuinen, die verbonden zijn met de geschiedenis van de kloosterorde en de reizen van de missionarissen. Non-profitorganisatie BOEi, gespecialiseerd in het restaureren en herbestemmen van cultureel erfgoed, heeft zich over het kloosterdorp ontfermd.

Tekst: Mark de Niet • Fotografie: Stefan Koopmans, Niels Winter, BOEi

 

In 1875 stichtte de Duitse priester Arnold Janssen (in 2003 heilig verklaard) zijn kloosterorde in Steyl. In de jaren erna sloten veel paters en zusters zich bij de orde aan en groeide deze uit tot een compleet en zelfvoorzienend dorp. Bijna 150 jaar later – volgend jaar is het feest op Steyl – hebben veel gebouwen hun functie verloren en staan ze leeg te wachten op een nieuwe bestemming.

Verhalen

In 2023 zijn de grond en de gebouwen van Kloosterdorp Steyl overgenomen door BOEi, dat het komende decennium nodig heeft om het complex duurzaam te restaureren. Voor de leegstaande gebouwen wordt een nieuwe invulling gezocht, zoals voor de voormalige drukkerij en het oude ziekenhuis Sint Gregor. Gelukkig hoef je geen tien jaar te wachten om een bezoek te brengen aan het kloosterdorp. De redactie van Zest Magazine ging alvast op avontuur in Noord-Limburg en kwam met koffers vol verhalen terug.

Ketelhuis

Anton Jacobs woont op een paar honderd meter van Kloosterdorp Steyl en is er bijna dagelijks. Hij is een van de twintig vaste vrijwilligers die het ketelhuis hebben omgetoverd tot een plek die je ademloos een eeuw mee terugneemt in de tijd. Al in het begin van de 20e eeuw had het ketelhuis de functie die we nu als stadsverwarming zouden aanduiden. In de kleine bibliotheek laat Anton een oude tekening zien, die de leidingen toont die alle gebouwen met elkaar verbonden en van warm water voorzagen. De grootste attractie is de stoommachine uit 1909, die nog niet zo lang geleden weer aan de praat werd gebracht. De machine voorzag de naastgelegen drukkerij en andere bouwdelen van stroom. De rondleiding door het ketelhuis brengt ons ook langs een kleine brandweerkazerne. En in de kelders is te zien hoe de paters met verschillende ambachten zelf in hun behoeften konden voorzien. Hier zijn de oude bakkerij, een smederij en zelfs een tandartspraktijk, waar de paters van hun kiespijn werden verlost.

Vrijwilliger Anton Jacobs bij gerestaureerde stoommachine in Kloosterdorp Steyl

Drukkerij en Wereldpaviljoen

De populariteit en groei van het kloosterdorp waren in belangrijke mate te danken aan het succes van de toen beschikbare media: boeken en kranten. Miljoenen bijbels en publicaties rolden van de persen in de drukkerij van Steyl, die vervolgens wereldwijd onder katholieken werden verspreid. Missionarissen namen de boeken en geschriften mee op hun reizen naar landen als Japan, Brazilië, Nicaragua en Papoea-Nieuw-Guinea. Het missiehuis Sint Michaël, waarin de drukkerij was gevestigd, is gigantisch groot. Vlakbij is nu het Wereldpaviljoen gevestigd, een plek waar basisschoolleerlingen kunnen leren over de geschiedenis en de reizen van de missionarissen die in Steyl leefden. Tegenwoordig komen missionarissen juist uit andere delen van de wereld naar het kloostercomplex in Steyl toe.

Kloostertuin

Tussen het missiehuis St. Michael en het St. Gregor-ziekenhuis bevindt zich de kloostertuin. Hier zijn drie door mensenhanden uitgehakte grotten, waar de paters konden bidden. Samen met Anton bezoeken we één van de grotten, die volledig is ingelegd met kleine stenen en mineralen die van heinde en verre werden meegebracht. Het duurde tien jaar voordat deze indrukwekkend versierde grot gereed was.

Bedrijven

Op het inspirerende kloostercomplex is nu ook een aantal bedrijven gevestigd. Zo is er een ontwerp­studio voor interieurinrichting, kun je er een pottenbakkerij bezoeken en is er een ambachtelijke bier­brouwer, die graag gebruik maakt van het proeflokaal. In ‘Roberts kruiden­tuin’ worden kruiden en eetbare bloemen geteeld, die in gerechten van vooraanstaande restaurants in de omgeving worden gebruikt en opgediend. Om het succes van de bio-kruidentuin een extra impuls te geven, heeft BOEi aangeboden het perceel te vergroten.

Ziekenhuis St. Gregor

Wanneer de missionarissen terugkwamen van hun reizen brachten ze niet alleen rariteiten en arte­facten mee terug, maar dikwijls ook tropische ziekten en tuberculose. In het kloosterziekenhuis St. Gregor werden zij in quarantaine gesteld en verpleegd. Door een extra raam in de kapel konden ze de kerkdiensten meemaken. De lege gangen van het complex zijn de stille getuigen van toen. Het gebouw is net als de oude drukkerij verlaten en wacht op een nieuwe bestemming. Of het woningen worden of wellicht bedrijfsruimten is nog onduidelijk. Wel duidelijk is de missie van BOEi om de unieke kenmerken van Kloosterdorp Steyl, waaronder het zelfvoorzienend karakter, in stand te houden.

Horeca

Een bezoek aan de oude kloosterorde betekent niet dat je op een droogje hoeft te zitten. Aan de randen van het complex zijn meerdere horecagelegenheden gevestigd, waaronder een terras dat uitzicht biedt over de Maas. Ook een wandeling door de botanische tuin Jochumhof is een aangename bezigheid. Deze tuin, die officieel geen onderdeel van het kloosterdorp uitmaakt, werd in 1933 door pater Peter Jochum ingericht met plantenzaden uit diverse delen van de wereld, waaruit prachtige, exotische planten, struiken en bomen zijn gegroeid.

Missiemuseum Steyl

Om het avontuur in Kloosterdorp Steyl in stijl af te sluiten, is een bezoek aan het Missiemuseum een absolute aanrader. Hier vind je een grote verzameling voorwerpen en trofeeën, die de missionarissen – begin 20e eeuw waren dat er vanuit Steyl nog meer dan 1500 – in grote houten kisten van hun reizen mee terugbrachten. Het museum leert de bezoeker op een boeiende manier over het missiewerk van toen. Jarenlang was het conservatoir in handen van een missiezuster van Steyl. Nu nog is het museum helemaal zoals het in 1934 werd achtergelaten na het overlijden van oprichter pater Berchmans, met als aanvulling een aantal zeer interessante extra museumstukken, die uit het depot zijn gehaald.

Heden en verleden

Ook in het Missiemuseum: een grote hoeveelheid opgezette dieren, als symbolen van een afgesloten tijd. Naast een collectie vogels kom je oog in oog te staan met een komodovaraan, wilde tijger en de iconische bruine beer Jozeph. Er zijn zelfs een opgezette heidehoen en Spix’ara, vogels die intussen uitgestorven zijn. Het museum heeft tot september dit jaar ook een aparte tijdelijke tentoonstelling over de paradijsvogel, waarvan de verentooi een eeuw geleden veelvuldig op de dames­hoeden van de elite prijkte en daarmee voor een mooie bijvangst voor de paters zorgde.

Zo komen in Kloosterdorp Steyl heden en verleden bij elkaar. Leerzaam, boeiend en mooi. Alles in dit ‘dorp’ ademt rust. Laten we het vooral behouden!

BOEi en Nh1816 Verzekeringen

Sinds de oprichting in 1995 heeft de professionele non-profitorganisatie BOEi als doel industrieel, agrarisch en religieus erfgoed te behouden en opnieuw betekenis te geven. Het gaat veelal om monumenten die in historisch opzicht een belangrijke rol op hun locatie hebben vervuld, maar die door veranderingen in de maatschappij of de ‘markt’ zijn kwijtgeraakt. Om deze unieke plekken voor toekomstige generaties te bewaren, neemt BOEi het vastgoed in beheer en zoekt samen met lokaal betrokken partijen naar nieuwe bestemmingen, die recht doen aan de geschiedenis. Door gebouwen een nieuw leven te geven, worden grondstoffen en energie bespaard. Vanuit duurzaamheidsoogpunt heeft Nh1816 Verzekeringen sinds 2023 een aandeel in BOEi.

Ledenvoordeel

Jarenlang werd de bijzondere collectie van het Missiemuseum van Kloosterdorp Steyl beheerd door de paters van Steyl. Inmiddels wordt het museum door jonge erfgoedprofessionals geëxploiteerd, die met veel kennis en enthou­siasme de meest verrassende schatten van de vroegere missio­naris­sen aan het publiek tonen. Met het ledenvoordeel van Nh1816 Verzekeringen kun je het museum voor slechts € 6,– bezoeken.

Actieperiode: juni t/m oktober 2024.

Bekijk ledenvoordeel

LAATSTE ARTIKELEN

groepje mensen in de straten van Zwolle

Zwolle citytrip: verrassend veelzijdig

jong knap stel stapt samen de eurostar in op centraal station amsterdam

Zest 2024: #10 Avontuur

twee zwemmende mensen voor Support Casper

Zest lokaal: Oversteek Haringvliet

bagna cauda

Recept: Bagna cauda

ecoloog sterrin smalbrugge met slang in haar hand

Ecoloog Sterrin Smalbrugge

Mark de Niet en Annemieke de Ridder op het balkon in het nieuwe pand van Nh1816 Verzekeringen

Bouwen aan betrokkenheid