-->
GadgetsLifestyleTop-artikel
22 juni 2017

Futuroloog Peter van der Wel: ‘Ik wil de verbeeldingskracht prikkelen’

Fotografie: Ed van de Pol
Auteur: Natasja Admiraal

De glazen bol bestaat niet. Wel gelden er bepaalde wetmatigheden, zoals het gegeven dat alles in de toekomst goedkoper, sneller en beter wordt door technologische ontwikkelingen. Hoe dat op de lange termijn zal uitpakken? Met die vraag houdt futuroloog en econoom Peter van der Wel zich dagelijks bezig.

‘Veel mensen zijn bang voor verandering’, vertelt Peter van der Wel in het panoramarestaurant op de top van de A’DAM Toren. ‘Maar de toekomst biedt veel meer mogelijkheden dan wij nu denken. We hebben allemaal last van hier-en-nu-bijziendheid. Een normale menselijke eigenschap. We denken dat alles ongeveer op dezelfde voet zal doorgaan. Terwijl er in het verleden tal van gebeurtenissen hebben plaatsgevonden waar niemand op gerekend had en die
achteraf heel logisch zijn. Een voorbeeld? In mijn lezingen laat ik regelmatig een filmpje zien uit 1999 waarin aan willekeurige voorbijgangers wordt gevraagd of ze een mobiele telefoon hebben. Niemand ziet er de noodzaak van in. Een paar jaar later is het mobieltje ingeburgerd.’

120417-112932-0197

Zwarte zwanen
In vakjargon heet dit black swans. ‘In de Middeleeuwen dachten we dat alle zwanen wit waren. Totdat Australië ontdekt werd en er ook zwarte zwanen bleken te bestaan.’ Anders dan de meeste futurologen schrijft Van der Wel geen rapporten, want ‘die verdwijnen toch maar in een la’. Met zijn lezingen wil hij mensen inspireren en motiveren mee te veranderen. Onbekend maakt onbemind, maar technologische ontwikkelingen kunnen ook veel moois opleveren, zoals verbeteringen in het onderwijs of de gezondheidszorg. ‘Nee, een futuroloog is geen waarzegger. Wel probeer ik onze verbeeldingskracht op te rekken. Ik werk op het snijvlak van economische, sociologische en technische ontwikkelingen en trek die door van het verleden naar de toekomst. Een
futuroloog kijkt ver, soms wel honderden jaren terug, en ook ver vooruit. Tien jaar is een interessante termijn voor organisaties.’

Paardenmestprobleem
De futuroloog acht het zeer waarschijnlijk dat we straks allemaal in zelfrijdende auto’s rijden. Sterker nog: hij verwacht dat we het over pak ‘m beet tien jaar als onethisch beschouwen dat mensen zelf rijden. ‘Factoren als moeheid, drank of onoplettendheid maken ons gevaarlijk achter het stuur. Maar we nemen de vele auto-ongelukken voor lief. De zelfrijdende auto is tien keer veiliger dan een normale auto. Mensen geloven echter niet dat dit al zo snel staat te gebeuren.’ Hij haalt een foto aan van New York in 1900, geschoten op Tweede Paasdag. Paardenkoetsen domineren Fifth Avenue. In 1898 was er zelfs een wereldconferentie over een serieus probleem: de voorspelling was dat er in 1930 meters paardenmest op straat zou liggen. Zelfde straat, zelfde dag, dertien jaar later: geen paardenmest, enkel auto’s. ‘Zo snel kan het gaan. Veel problemen die nu heel groot lijken, zijn we over tien jaar vergeten.’

3D-geprinte worteltjes
Als de huidige technologische ontwikkelingen in dit tempo doorzetten, zouden we over twintig jaar nauwelijks meer hoeven te werken, omdat robots onze groenten kweken, jurken naaien, onze artsen en accountants vervangen. Daarnaast krijgen we veel goed-kope duurzame energie, want de prijs van zonne-energie daalt razendsnel. ‘Dan kun je pas mooie dingen doen’, glundert Van der Wel. ‘Alle grondstoffen hergebruiken bijvoorbeeld en het milieu herstellen. Een Nederlands bedrijf is gestart met pink farming: het kweken van groenten in gesloten kassen met roze verlichting, zonder pesticide. Het hele jaar door verse groenten en fruit: het is dé oplossing voor het wereldvoedselprobleem. Dan is er nog de 3D-printrevolutie die de import van producten uit China kan terugdringen en een circulaire economie mogelijk maakt doordat grondstoffen kunnen worden hergebruikt. Moderne 3D-printers zijn al in staat om in meer dan driehonderd verschillende materialen te printen. Voor mensen in verzorgingstehuizen wordt er al geëxperimenteerd met het printen van worteltjes met toegevoegde smaak- en voedingsstoffen, of medicijnen. Gepersonaliseerd voedsel dus. Lusten je kinderen geen spinazie? Dan print je er kleine dinosauriërs van en plotseling eten ze het wél.’

Vierde industriële revolutie
Wie deze fascinerende vooruitzichten hoort, denkt: wauw, het wordt allemaal anders. ‘Ja’, knikt de futuroloog, ‘maar niet over vijf maanden. Wel over tien jaar.’ We overschatten vaak wat er op korte termijn gebeurt en onderschatten wat er op lange termijn gebeurt, legt hij uit. Natuurlijk zet de technologische versnelling door. Technologieën zoals robotisering, kunstmatige intelligentie en the internet of things veroorzaken gezamenlijk een vierde industriële revolutie. Maar de effecten daarvan zien we vertraagd. ‘Zelf zijn wij een vertragende factor. Angst, luiheid, gemakzucht en professionele weerstand spelen een rol. We moeten met deze nieuwe zaken leren én willen omgaan. Maar de grootste belemmering vormt de laag van instituties: het onderwijs, de gezondheidszorg, de rechtspraak, de energiesector, de bankenwereld en de overheid. Die vierde industriële revolutie komt er zeker, maar het duurt nog minstens twintig jaar voordat zich dat heeft vertaald naar beter onderwijs, betere gezondheidszorg en meer welvaart voor ons allemaal.’

Tijdmachine
Dit alles is onder voorbehoud van business as usual, benadrukt Van der Wel. De mensheid kan ook verstrikt raken in een neerwaartse spiraal van oorlog, ziektes en milieuvervuiling. ‘Sommige Amerikaanse futurologen zien dit als de geboorteweeën van een nieuwe, mondiale beschaving waarin we ons samen verantwoordelijk voelen voor deze planeet. Een paradijs op aarde.’ Zelf heeft de futuroloog zich lang geleden voorgenomen om 101 te worden. Dan
zitten we in het jaar 2050. ‘Ik ben nieuwsgierig of deze mondiale beschaving, waarin iedereen het goed heeft op aarde, dan werkelijkheid is geworden.’ Glimlachend: ‘In dat geval kan ik tevreden sterven.’ Als hij écht in een tijdmachine kon stappen, zoefde hij het liefst nog verder vooruit, naar 2150.  ‘Ik fantaseer graag hoe het zou zijn als de mens steeds ‘goddelijker’ wordt. Griekse goden hadden naast menselijke ook bovenaardse eigenschappen: ze konden vliegen, in de toekomst kijken. Of de mens zich in die richting zal bewegen? De tijd zal het leren.’

120417-113622-0230De komende maanden geeft Peter van der Wel lezingen op diverse festivals in Nederland waaronder Healing Garden, Mandala en Landjuweel. Geïnteresseerd in meer toekomst? Kijk op zijn website: vanderwel.net

S Gadgets
 
De afgelopen maanden konden gebruikers van de  VerzekeringApp  kans maken op een...
 
Fotografie: Ed van de Pol Auteur: Natasja Admiraal De glazen bol...
 
Fotografie: Ed van de Pol Auteur: Natasja Admiraal ‘Mark my word:...
 
WINACTIE DOWNLOAD DE VERZEKERINGAPP Log-in en maak kans op dit horloge...
 
Zest geeft 5x 5 vrienden-VIParrangementen weg! Wil jij met 5 vrienden...
 
Fotografie: Carola van Dalen Auteur: Roderick Leeuwenhart    Sinds de jaren tachtig...
De afgelopen maanden konden gebruikers van de  VerzekeringApp  kans maken op een...