-->
EntertainmentGoede doelSlider-homepageTop-artikel
22 juni 2017

Eetbare tuin ARTIS

Fotografie: Artis
Auteur: Daniëlle Kraft

Verrassing voor

dier en mens

 

Ton-Hilhorst-ADReptielen die dol zijn op verse bloemen. En Aldabra reuzenschildpadden die je wakker mag maken voor een pittig champagneblaadje. De ‘eetbare tuin’ in dierentuin ARTIS verrast mens én dier. Deze zomer kunnen bezoekers weer vijf maanden lang genieten van de geuren en kleuren van de eetbare tuin. En soms zelf proeven.

In 2003 zette ARTIS een ingrijpend ver-nieuwingsproces in gang. Met meer natuur-lijke ruimte voor de dieren en een meer interactieve en educatieve natuurbeleving voor bezoekers. Binnen dit proces is de oogstrelende eetbare tuin een project dat alle zintuigen op scherp zet.

Niet zo simpel
Ton Hilhorst, oorspronkelijk meesterbinder in de bloemsierkunst, is hoofdontwerper van de seizoensgebonden perken, borders en pleintjes van ARTIS. Zich verdiepend in de groei en bloei en in de mooiste kleur- en geurcombinaties van het seizoensgroen, kwam hij vier jaar geleden met het idee om ‘mooi en eetbaar’ in een eetbare tuin te combineren. ‘Voorwaarde was dat we de dieren uitsluitend 100% veilig eetbaar groen zouden aanbieden’, vertelt hij. ‘Dat wil zeggen dat de héle plant veilig moet zijn. De tomaat bijvoorbeeld komt er om die reden niet in, want op de vrucht na is de plant giftig.’ Het is, vertelt Hilhorst, niet zo simpel dat wat veilig is voor de mens ook automatisch veilig voor dieren is. Of omgekeerd. ‘De natuurlijke afweer, ontgifting en spijsvertering van mens en dier en ook tussen diersoorten kan enorm verschillen.’

Yummie, begonia’s!
De plantenspecialist werkte zijn idee van de eetbare tuin grondig uit. We mogen het gerust zijn levenswerk noemen. In zijn kantoor in het monumentale gebouw de Volharding, naast het nieuwe verblijf van de Bennett wallaby’s – ondersteund door de Stichting Goede Doelen Nh1816 –  spitte hij jarenlang dikke naslagwerken en lijvige publicaties op internet door. Hij overlegde met specialisten, onder wie diergeneeskundigen, biologen en botanici. ‘Het lastige is dat we van veel planteneters niet weten wat ze nou precies in hun oorspronkelijke habitat eten. De verscheidenheid aan soorten groen op savannes, steppes en toendra’s is zó groot, dat heb je niet zo maar even in kaart gebracht! De meeste gewassen kunnen we trouwens ook niet importeren. Daar komt bij dat het eetgedrag van eenzelfde diersoort ook per leefomgeving verschilt. Om het dicht bij huis te houden: konijnen in Drenthe eten ook anders dan duinkonijnen. Wat we de dieren in ARTIS uit de eetbare tuin aanbieden is dan ook vaak nieuw voor ze. Dat maakt dit project meteen spannend. Wat de dieren krijgen is veilig, maar hoe reageren ze erop? Dat de begonia bij heel veel verschillende graseters zo hoog zou scoren, was voor iedereen verrassend.’

Gepikeerde chimpansees
Het project begon een paar jaar geleden kleinschalig, met een proeftuintje van Hilhorst bij het Reptielenhuis. ‘Eerst met planten waarvan we zeker wisten dat de bewoners ze lekker vonden, daarna met nieuw aanbod.’ Intussen zijn onder leiding van Hilhorst op zeven locaties in de dierentuin eetbare tuinen aangelegd, met in totaal 180 verschillende soorten veilig eetbare planten, struiken en kruiden. Voor de inrichting van de eetbare tuin gebruikt Hilhorst moodboards. ‘De planten moeten immers behalve hun groeiomstandigheden ook qua kleur en geur bij elkaar passen.’ Gaandeweg reageren steeds meer planteneters en ook omnivoren in ARTIS enthousiast op het eigen seizoensgroen. ‘Ze lijken zelf vaak verrast door de onbekende geuren, kleuren en smaak’, vertelt Hilhorst. ‘En soms moeten ze wennen. Net als mensen moeten dieren ook nieuwe producten léren eten en waarderen. De chimpansees bijvoorbeeld waren aan-vankelijk zeer gepikeerd toen we ze alleen groen uit de eigen tuinen voorzetten. Ze weigerden demonstratief, tot één van hen er na een tijdje toch iets van ging proberen. Wat volgde was het spreekwoordelijke na-apen. De hele groep ging om.’

Eetbare-tuin-prairiehond

35.000 stuks
De ‘ARTIS in Bloei-route’ van afgelopen voorjaar – 130.000 bollen en knollen – heeft inmiddels plaats gemaakt voor de ’Eetbare tuin-route’, met 35.000 stuks eetbare planten. De afgeschermde perken
en borders zijn voorzien van bordjes met uitleg én het klemmende verzoek aan bezoekers vooral niets aan de dieren te voeren. ‘Dat tast hun natuurlijke gedrag aan’, vertelt Hilhorst. De dierverzorgers, die vooral voor de lekkere trek tussendoor voor hun eigen dieren plukken, hebben plukles gehad. Niet zozeer om te leren wat ze moeten plukken, maar hóe. ‘Kolen bijvoorbeeld moet je van onderaf plukken om de plant zo lang mogelijk te laten bloeien.’ Hilhorst is intussen begonnen met een vervolgonderzoek naar onder meer de voedingswaarde van de goed scorende planten. ‘Waarom zijn de dieren er zo gek op? Dat moeten we allemaal nog uitvogelen.’ Hiervoor zijn vooral de observaties van de dierverzorgers belangrijk.


Zoomeravonden-Muziek-in-het-ARTIS-Park

Zoomeravonden
In juni, juli en augustus is ARTIS weer iedere zaterdag open tot de zon ondergaat. Er zijn workshops voor kinderen en optredens van bekende artiesten en opkomende muzikanten. Picknick in het gras, of bestel pizza bij de buitenkeuken. Leer hoe je jouw eigen eetbare tuin maakt. Of luister naar de dierenarts, de microbioloog of de plantenexpert die vertelt over de eetbare tuin. De avond wordt afgesloten met een speciale rondleiding door een schemerend park. Op naar ARTIS!

 

Zoomeravonden-Muziek-in-het-ARTIS-Park_actie

artis.nl/nh1816

o Entertainment
 
Uitverkocht. Er zijn geen kaarten meer beschikbaar voor de Artis Zoomeravonden....
 
Zest geeft 5x 5 vrienden-VIParrangementen weg! Wil jij met 5 vrienden...
 
Fotografie: Ed van de Pol Auteur: Daniëlle Kraft Rikkert van Huisstede –...
 
Fotografie: Artis Auteur: Daniëlle Kraft Verrassing voor dier en mens   Reptielen die...
 
Fotografie: Carola van Dalen Auteur: Roderick Leeuwenhart    Sinds de jaren tachtig...
 
Dat het Nederlandse dameshandbalteam zich afgelopen maart voor het eerst in...
 
Sacha de Boer presenteerde jarenlang het NOS Journaal, tot ze besloot...
 
  Als mensen een avond Koninklijk Theater Carré op het programma hebben...
 
Some title Some author
Some excerpt
 
Some title Some author
Some excerpt
 
Some title Some author
Some excerpt
 
Some title Some author
Some excerpt
Uitverkocht. Er zijn geen kaarten meer beschikbaar voor de Artis Zoomeravonden....